0 Αγιάσος, η δασκαλομάνα (Μέρος 1ο)

Δασκαλομάνα βαφτίστηκε η Αγιάσος και όχι τυχαία. Η μακρόχρονη παράδοση της εκπαίδευσης στην Αγιάσο ξεκινά από πολύ παλιά. Πριν ακόμα από την Επανάσταση του 1821 λειτουργούσε στην Αγιάσο σχολείο με δάσκαλο τον μαθητή του Βενιαμίν του Λεσβίου στη σχολή των Κυδωνιών, Ακίνδυνο, ιερομόναχο Ιβηρίτη, που καταγόταν από την Αμυγδαλιά του Αίνου. Ο Ακίνδυνος δίδασκε στην Αγιάσο και μετά το 1831, οπότε ιδρύθηκε αλληλοδιδακτική σχολή. Έτσι, το προοδευτικό πνεύμα του Βενιαμίν έδωσε τους πρώτους σπόρους στην παιδεία της Αγιάσου και τα βιβλία του Ακίνδυνου αφιερώθηκαν στην εκκλησία της Παναγίας. Με την πάροδο του χρόνου και την υλική συνδρομή της εκκλησίας η εκπαίδευση γενικεύεται. 
Πριν από το 1773 υπήρχε στην Αγιάσο κατώτερο σχολείο, το οποίο ονομαζόταν «ΑΛΛΗΛΟΔΙΔΑΚΤΙΚΟΝ». Ο Στρατής Κολαξιζέλης αναφέρει ότι «Το 1773 συνεστήθη και ανώτερον σχολείον με τρεις τάξεις ονομασθέν «ΕΛΛΗΝΟΜΟΥΣΕΙΟΝ». Μέχρι το 1830 τα σχολεία αυτά χρησιμοποιούσαν ως στέγη τα κελιά της εκκλησίας και το γυναικωνίτη. Το 1831 το «ΕΛΛΗΝΟΜΟΥΣΕΙΟΝ» μεταφέρεται σε οίκημα στην «Κάτω Αγορά» που ήταν Μετόχιον του Αγίου Τάφου και του Όρους Σινά. Την ίδια χρονιά το «ΑΛΛΗΛΟΔΙΔΑΚΤΙΚΟΝ» στεγάζεται στο πρώτο κτίριο που χτίζεται αποκλειστικά για να στεγάσει σχολείο (στη θέση του Νέου Ξενώνα της Παναγίας). Στο σχολείο αυτό φοιτούν για πρώτη φορά, εκτός από αγόρια, και κορίτσια. Εκεί παρέμεινε μέχρι το 1848. Την επόμενη χρονιά μεταφέρεται σε νέο μεγάλο κτίριο (χωρητικότητας 350 μαθητών) που χτίζεται στο «Καμπούδι» (εκεί που είναι σήμερα το τέως Α΄ Δημοτικό Σχολείο). Στο νεόχτιστο κτίριο φοίτησαν πλέον μόνον τα αγόρια. Τα κορίτσια παρέμειναν στο κτίριο του 1831 και το σχολείο τους ονομάστηκε «ΣΧΟΛΕΙΟΝ ΚΟΡΑΣΙΩΝ» ή «ΠΑΡΘΕΝΑΓΩΓΕΙΟΝ». Όταν ο δωρητής αρχιερέας Νεκτάριος Μαμώλης πέθανε στην ξενιτιά, στο σπίτι του, που βρισκόταν στην εξώπορτα του «ΑΛΛΗΛΟΔΙΔΑΚΤΙΚΟΥ», μεταφέρεται το 1849 το «ΕΛΛΗΝΟΜΟΥΣΕΙΟΝ» και μετονομάζεται σε «ΕΛΛΗΝΙΚΟΝ ΣΧΟΛΕΙΟΝ», επειδή δε σ’ αυτό ήταν η έδρα του Διευθυντή ή Σχολάρχη λεγόταν και «ΣΧΟΛΑΡΧΕΙΟΝ». 
Γενικά από τα μέσα του 19ου αιώνα τα «ΕΛΛΗΝΟΜΟΥΣΕΙΑ» μετονομάζονται σε «ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ» και τα «ΑΛΛΗΛΟΔΙΔΑΚΤΙΚΑ» σε «ΔΗΜΟΤΙΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ». 
Το 1885 με απόφαση των «ΕΦΟΡΩΝ ΤΩΝ ΣΧΟΛΕΙΩΝ» (τοπικός θεσμός της εποχής εκείνης) συστήνεται στην Αγιάσο και «ΗΜΙΓΥΜΝΑΣΙΟΝ» με δύο τάξεις. Για τη στέγασή του αρχίζει να ανεγείρεται το 1886 νέο διδακτήριο με πέντε κύριες αίθουσες κοντά στην εκκλησία της Αγίας Τριάδας (σημερινή στέγη Τ.Ε.Ε. Αγιάσου) που ολοκληρώνεται το 1888 και στεγάζει τις τρεις τάξεις του «ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ» και τις δύο του «ΗΜΙΓΥΜΝΑΣΙΟΥ». 
Στα τέλη του 19ου αιώνα η απομονωμένη, αγροτική και ακαλλιέργητη από κάποιες απόψεις κοινωνία της Αγιάσου αρχίζει να γονιμοποιείται από τις προοδευτικές ιδέες που φέρνουν οι τοπικοί λόγιοι: ο Ευγένιος Θάλασσας, ο Μεθόδιος Κουρκουλής, ο Δημ. Κύπριος, ο Παναγιώτης Σκούνιογλου, ο Κομνηνός Αμανίτης, ο Βασίλειος Βράνης κ.ά.

Στη αυλή του Δημοτικού Σχολείου Αγιάσου οι δάσκαλοι παραδίδουν 
μαθήματα παροχής πρώτων βοηθειών σε τραυματία 
και οι μαθητές τα εφαρμόζουν (1968). 
Τα περιβραχιόνια φέρουν το σήμα του Ερυθρού Σταυρού. 
Από αριστερά προς τα δεξιά εικονίζονται οι δάσκαλοι Στρατής Κουταλέλης, 
Στρατής Νουλέλης και Στρατής Σκλεπάρης
Στην αυλή των Δημοτικών Σχολείων Αγιάσου. Από αριστερά: Κώστας Στόικος (Ζέρβας),
Φώτης Ε. Καναρέλης, Ευρυβιάδης Σταφίδας (;), Γιώργος Σταφίδας (Μπουτής), Γρηγόρης Μουτζουρέλης και Μιχάλης Σιάχος. Μπροστά οι μαθητές Ευστράτιος Β. Σκλεπάρης (Μαλαντάνα)
και Στρατής Π. Μανώλης
Μια τάξη Α΄ Γυμνασίου στην Αγιάσο του έτους 1938.
Σε αυτή τη φωτογραφία: …Παυλέλης, Παναγιώτης Δούκαρος,
Έλλη Ματζουράνη, Παναγιώτης Αρβανιτέλης, Βασιλική Νίντρα,
Γρηγόριος Ταμβακέλης, Βασιλική Αλεντά, Ευστράτιος Καρατζάς,
Ευάγγελος Γαρμπής, Παναγιώτης Φιλιππέλης, Ιωάννης Bασλάς,
Πέτρος Χατζηδάκης, Τούλα Μακαρώνη, …Θαλασσινός, Μαριάνθη Μαριγλή,
…Φωτεινέλης, Μύρτα Τσάτσου, Μυρσίνη Σκλέπου (Αρχείο Γιώργου Παπάνη)
Σύλλογος καθηγητών Γυμνασίου Αγιάσου, 1956-57. (Πάνω γραμμή, από αριστερά):
ΜΗΤΣΙΩΝΗΣ, ΣΤΑΜΑΤΙΟΥ, ΤΖΗΡΙΔΗΣ, ΠΛΥΤΑ, ΒΑΜΒΟΥΡΕΛΛΗΣ,
ΣΚΛΕΠΑΡΗΣ (Αρχείο Χρίστου Μητσιώνη)
Αγιασώτισσες μαθήτριες με τη δασκάλα τους Δέσποινα Βάλεση
το 1922 (φωτο Σίμου Χουτζαίου)
Από το βιβλίο του φιλόλογου Βασίλη Κ. Κωμαΐτη
Εκπαιδευτικά της Αγιάσου - Γυμνασιακό Παράρτημα Αγιάσου
(1946-1961) (2003)
Από το βιβλίο του φιλόλογου Βασίλη Κ. Κωμαΐτη Εκπαιδευτικά
της Αγιάσου - Γυμνασιακό Παράρτημα Αγιάσου (1946-1961) (2003)
Από το βιβλίο του φιλόλογου Βασίλη Κ. Κωμαΐτη Εκπαιδευτικά
της Αγιάσου - Γυμνασιακό Παράρτημα Αγιάσου
(1946-1961) (2003)
Από το βιβλίο του φιλόλογου Βασίλη Κ. Κωμαΐτη Εκπαιδευτικά
της Αγιάσου - Γυμνασιακό Παράρτημα Αγιάσου
(1946-1961) (2003)
Από το βιβλίο του φιλόλογου Βασίλη Κ. Κωμαΐτη Εκπαιδευτικά
της Αγιάσου - Γυμνασιακό Παράρτημα Αγιάσου
(1946-1961) (2003)
Από το βιβλίο του φιλόλογου Βασίλη Κ. Κωμαΐτη Εκπαιδευτικά
της Αγιάσου - Γυμνασιακό Παράρτημα Αγιάσου
(1946-1961) (2003)
Από το βιβλίο του φιλόλογου Βασίλη Κ. Κωμαΐτη Εκπαιδευτικά
της Αγιάσου - Γυμνασιακό Παράρτημα Αγιάσου
(1946-1961) (2003)
Από το βιβλίο του φιλόλογου Βασίλη Κ. Κωμαΐτη Εκπαιδευτικά
της Αγιάσου - Γυμνασιακό Παράρτημα Αγιάσου
(1946-1961) (2003)
Από το βιβλίο του φιλόλογου Βασίλη Κ. Κωμαΐτη Εκπαιδευτικά
της Αγιάσου - Γυμνασιακό Παράρτημα Αγιάσου
(1946-1961) (2003)
Από το βιβλίο του φιλόλογου Βασίλη Κ. Κωμαΐτη Εκπαιδευτικά
της Αγιάσου - Γυμνασιακό Παράρτημα Αγιάσου
(1946-1961) (2003)
Απόφοιτοι Γ΄ τάξης Δημοτικού Σχολείου Αγιάσου
τη σχολική περίοδο 1957-1958 (Αρχείο Ηλία Βουλβούλη)
Γρηγόριος Καλαγάνης. Θεολόγος, μουσικοδιδάσκαλος,
δάσκαλος σχολείου ομογενών της Βιένης το 1816,
διευθυντής Ριζαρείου Εκκλησιαστικής Σχολής
Γυμναστικές Επιδείξεις στο Χριστοφίδειο Δημοτικό Γυμναστήριο
Αγιάσου με τη λήξη της σχολικής χρονιάς 1953-1954
Εκφωνώντας τον όρκο
Η δασκάλα Δέσποινα σύζ. Αντωνίου Κουτρή το γένος Ιωάννη Παπάνη (1906-1971),
απόφοιτος του Αρσακείου
Η δασκάλα Ειρήνη Τζάνου Παπάνη (;)
με τους μαθητές της. Όρθιος διακρίνεται
ο παιδονόμος Αντώνιος Βάλεσης (Τσακπίνς)
Η δασκάλα Ειρήνη Τζάνου Παπάνη με τους μαθητές της.
Όρθιος διακρίνεται ο παιδονόμος Αντώνιος Βάλεσης (Τσακπίνς)
Καρτ ποστάλ παλιών μαθητικών επιδείξεων
Κηπουρικές εργασίες από τους μαθητές στην αυλή
του Δημοτικού Σχολείου υπό την εποπτεία των δασκάλων (1968)
Μαθητές του Δημοτικού Σχολείου Αγιάσου με τους δασκάλους τους,
Στρατή Π. Κολαξιζέλη ή Κακκάβη (αριστερά)
και Στρατή Φωτεινέλη (φωτο Σίμου Χουτζαίου)
Μεθόδιος Κουρκουλής (Δημήτρης Π. Χατζηβασιλείου).
Φλογερός δάσκαλος, ιερωμένος και πατριώτης
Μια τάξη μαθητριών του Παρθεναγωγείου Αγιάσου με τη δασκάλα τους στο μέσο,
την αείμνηστη Ειρήνη Παπάνη.
Χρονολογείται περίπου το 1910 (Αρχείο Γιώργου Παπάνη)
Ο δάσκαλος και οι μαθητές του (1923).
Φωτο Σίμου Χουτζαίου
Ο δάσκαλος του βιολιού Κομνηνός Αμανίτης,
παππούς του μουσουργού Γιάννη Παπαϊωάννου,
με τον εγγονό του Αλέκο Παπουτσέλη (φωτο Σίμου Χουτζαίου)
Πολύ παλιά φωτογραφία (των αρχών του 20ού αιώνα).
Στο παλιό Γυμνάσιο Αγιάσου ο κόσμος παρακολουθεί σχολικές επιδείξεις
Πολύ παλιά φωτογραφία (των αρχών του 20ού αιώνα).
 Στο παλιό Γυμνάσιο Αγιάσου ο κόσμος παρακολουθεί σχολικές επιδείξεις
Σύλλογος καθηγητών Γυμνασίου Αγιάσου, 1953.
(Από αριστερά) Χρίστος Μητσιώνης, Στρατής Βαμβουρέλλης,
Κώστας Τζηρίδης, Εμμανουήλ Πλευριτάκης, Φ. Σιδερής
(Αρχείο Χρίστου Μητσιώνη)
Σύλλογος καθηγητών Γυμνασίου Αγιάσου, 1954-55.
(Από αριστερά) Χρ. Μητσιώνης , Δημ. Σκλεπάρης,
Ευστρ. Βαμβουρέλλης, Κων. Τζηρίδης, Εμμαν. Πλευριτάκης, Φ. Σιδερής
(Αρχείο Χρίστου Μητσιώνη)
Το Β΄ Δημοτικό Σχολείου Αγιάσου (καινούριο)
και η ενδιάμεση αίθουσα που το συνέδεε με το Α΄ (παλιό)
Το Δημοτικό Σχολείο Αγιάσου στα χρόνια της Τουρκοκρατίας
(φωτο Σίμου Χουτζαίου)
Το διδακτικό προσωπικό του Δημοτικού Σχολείου Αγιάσου το 1933
(φωτο Σίμου Χουτζαίου)

φωτογραφίες - κείμενο κύριου Παναγιώτη Κουτσκουδή

read more "Αγιάσος, η δασκαλομάνα (Μέρος 1ο)"

Ένα βίντεο από το χωριό μας