0 Αγιασώτικη κεραμική (Το έργο των άλλων λαϊκών καλλιτεχνών)

Εκτός όμως από τις δυο μεγάλες και γνωστότερες οικογένειες κεραμιστών της Αγιάσου, τους Κουρτζήδες και τους Χατζηγιάννηδες, υπήρξαν και άλλοι αξιόλογοι λαϊκοί καλλιτέχνες που με το έργο τους έγραψαν λαμπρές σελίδες στη ιστορία της αγιασώτικης κεραμικής. Ένα μικρό και όσο το δυνατό πιο αντιπροσωπευτικό δείγμα της δουλειάς τους παρουσιάζουμε στη σημερινή μας ανάρτηση, με την οποία κλείνει το αφιέρωμά μας στη μία από τις δυο παραδοσιακές τέχνες της καλλιτεχνικής μας βιοτεχνίας. Οι επόμενες αναρτήσεις μας θα είναι αφιερωμένες στην ξυλογλυπτική. Αυτά όμως μετά την επιστροφή μας από την Πάτμο. Καλή βδομάδα σε όλους σας.



Αντωνία Γαββέ
Αντωνία Γαββέ
Αντωνία Γαββέ
Αντωνία Γαββέ
Αντωνία Γαββέ
Αντωνία Γαββέ
Γιάννης Πατράκης
Γιάννης Πατράκης
Γιώργος Ακαμάτης
Γιώργος Ακαμάτης
Γιώργος Ακαμάτης
Γρηγόρης Σαβέλης
Γρηγόρης Σαβέλης
Γρηγόρης Σαβέλης
Γρηγόρης Σαβέλης
Γρηγόρης Σαβέλης 
Γρηγόρης Σαβέλης
Δημήτρης Κατζιλέλης
Δημήτρης Τακιδέλης 
Δημήτρης Τακιδέλης
Ευστράτιος Παπαθεοφράστου
Ευστράτιος Τζανής
Ευστράτιος Τζανής
Ευστρατία Κουρτζέλη - Τουρβαλή
Ευστρατία Κουρτζέλη - Τουρβαλή
Ηλίας Λαμπρινός
Ηλίας Λαμπρινός
Κλέαρχος Καμπουρέλης
Κλέαρχος Καμπουρέλης
Κλέαρχος Καμπουρέλης
Κομνηνός Δαγέλης
Μιχάλης Βαλεντίνος
Μιχάλης Βαλεντίνος
Μιχάλης Βαλεντίνος
Μιχάλης Βαλεντίνος
Παναγιώτης Αρβανιτέλης
Χριστόφας Παραμυθέλης
κείμενο φωτογραφίες κύριος Παναγιώτης Κουτσκουδής
read more "Αγιασώτικη κεραμική (Το έργο των άλλων λαϊκών καλλιτεχνών)"

0 Παξιμαδάκια κανέλλας από την Αγιάσο

Οι επισκέπτες πάνε και έρχονται όλο το χρόνο στο νησί και βεβαίως στο σπίτι μας. Οπότε τα τραταρίσματα και μάλιστα κάποια τα οποία είναι και έκτακτα δίνουν και παίρνουν. Κάθε νοικοκυρά που ξέρει να "κάνει τα κουμάντα της" έχει ήδη μεριμνήσει το ντουλάπι με τα κεράσματα να έχει πάντα το "κατιτίς" του. Άλλωστε ηχεί ακόμα στα αυτιά μας από όταν ήμασταν παιδιά ο απαγορευτικός τόνος της φωνής της μητέρας μας η οποία όταν ανακαλύπταμε καμιά επίμαχη λιχουδιά καλά κρυμμένη για ώρα ανάγκης μας σταματούσε λέγοντας "αυτά δεν είναι για μας είναι για την περίπτωση που ρθει κανάς ξένος άνθρωπος"...Για τον....ξένο άνθρωπο λοιπόν αλλά και για μας τι καλύτερο από ένα ελληνικό καφεδάκι όπου πέρα από το καθιερωμένο γλυκό του κουταλιού σερβίρουμε και ως βούτημα κάτι παραδοσιακό. νόστιμο και κυρίως μυρωδάτο. Σαν να μας έσπασε η κανέλλα τα ρουθούνια έτσι όπως οραματιζόμαστε αυτά τα ζεστά και αφράτα παξιμαδάκια τα οποία με ρίζες από την γραφική και πανέμορφη Αγιάσο γνωστή και για την ποικιλία της σε εδέσματα και "μεζεδλίκια θα ξετρελλάνουν επισκέπτες και μη. Παξιμαδάκια κανέλλας λοιπόν για την ιεροτελεστία του κεράσματος και του ελληνικού καφέ...
ΥΛΙΚΑ:
1300 γρ αλεύρι
3 κουταλάκια του γλυκού μπέικιν πάουντερ
1 φλιτζάνι λάδι
2 φλιτζάνια νερό
1 κουταλιά και 3 ξύλα κανέλλας
5 με 6 γαρύφαλλα
1 φλιτζάνι ζάχαρη
3 αυγά
ΕΚΤΕΛΕΣΗ:
Βράζουμε το νερό στο οποίο έχουμε ρίξει την κανέλλα και τα γαρύφαλλα. Αφού κοσκινίσουμε το αλεύρι φτιάχνουμε στο κέντρο μία λακουβίτσα. Στη συνέχεια το τρίβουμε με το νερό και το λάδι το οποίο έχουμε προηγουμένως αφήσει να κάψει. Χτυπάμε τα αυγά με τη ζάχαρη και αφού ομοιογενοποιηθούν ρίχνουμε και το μείγμα του αλεύρου. Ζυμώνουμε πλάθοντας μικρές φραντζολίτσες τις οποίες τοποθετούμε σε λαδωμένο ταψάκι. Μόλις ψηθούν τα βγάζουμε από το φούρνο και τα κόβουμε δίνοντας το σχήμα του παξιμαδιού. Τα απλώνουμε πάλι στο ταψί και τα βάζουμε στο φούρνο για να στεγνώσουν.

read more "Παξιμαδάκια κανέλλας από την Αγιάσο"

0 Η Αγιασώτικη κεραμική (αφιέρωμα στην οικογένεια Κουρτζήδων)

Η ύπαρξη ενός θρησκευτικού εθίμου τόσο κοσμικού (το πανηγύρι της Παναγιάς), όπως το χαρακτηρίζει ο ιστοριογράφος της Αγιάσου Στρατής Κολαξιζέλης, ήταν επόμενο να γίνει η αιτία δημιουργίας πήλινων αγγείων που θα συνέβαλαν λειτουργικά στο θρησκευτικό περιβάλλον. Κτίζεται το πρώτο αγγειοπλαστείο στο μοναστήρι του Αγάθωνα. Ο ίδιος, γνώστης της κεραμικής τέχνης, την έμαθε πριν έρθει εδώ. Μαζί με τους καλόγερους κατασκεύασαν τα πρώτα αγγεία (τον 8ο - 9ο αιώνα).
Το 1864 δημιουργείται πιθανόν το συντεχνιακό ταμείο. Αυτό αποδεικνύεται από «ένα κουτί κουμπαράς» που βρισκόταν στην κατοχή του κεραμιστή Νίκου Κουρτζή, στο οποίο έριχναν χρήματα για τις ανάγκες του σιναφιού. Οι δυο μεγάλες πλευρές του είναι εικονογραφημένες. Στη μία εικονίζεται ο προστάτης των κεραμοποιών «ο Άγιος Χαράλαμπος». Στην άλλη είναι γραμμένη η φράση «δαπάνη του ισναφιού των Τσουκαλάδων εν έτει 1864».
Η παλιότερη οικογένεια κεραμιστών της Αγιάσου ήταν οι Κουρτζήδες. Το πρώτο εργαστήρι τους (στον «Κήπο του Γλεζέλη») ήταν του Παναγιώτη Κουρτζή (1820-), ακολούθησε ο γιος του Νικόλαος (1850 -1957) και αργότερα ο Ηλίας Κουρτζής (1872-1957). Συνέχισε ο Νικόλας Κουρτζής (1907-1998) με τον εξάδελφό του Οδυσσέα Κουρτζή. Το 1941, όταν εγκαταστάθηκαν στο Σταυρί, έφυγε ο Οδυσσέας και παρέμεινε ο Κουρτζής με το Χαράλαμπο Πανταζή. Το 1960 χτίστηκε στο εργαστήρι του Κουρτζή ένα σύγχρονο καμίνι. Το σχεδίασε ένας Ιταλός (Vittore Ceconi) ειδικός στις κατασκευές αυτές, με τη βοήθεια του Μιχάλη Γούτου (την περίοδο 1960-65 διεύθυνε τον Οργανισμό Χειροτεχνίας, που ενίσχυσε οικονομικά όχι μόνο τον Κουρτζή, αλλά και τους άλλους τεχνίτες για την αποκατάσταση αυτού του πολύ σημαντικού μέσου δημιουργίας). Η αλλαγή των μέσων συμβάλλει αποφασιστικά και στην αλλαγή των μορφών της τέχνης. Ο Κουρτζής προχώρησε με επιτυχία στην τεχνική των αλοιφωτών (τα πυρίμαχα) με σμάλτο και αλκαλίνα, ενώ οι υπόλοιποι περιορίστηκαν στην τεχνική των πλαστικών χρωμάτων και του αλοιφώματος με βερνίκι. Στη δουλειά του Κουρτζή (1960-1975) είναι έντονες οι επιδράσεις του Τσανάκ-Καλέ και κυρίως οι ζωομορφικές. Η μεγάλη εντούτοις προσφορά του Κουρτζή οφείλεται στο γεγονός ότι αν και επηρεασμένος από τα κεραμικά του Τσανάκ-Καλέ, κράτησε ζωντανή την παραδοσιακή φόρμα με γραφικά σύμβολα, καθαρά εγχώρια. Παλιά διακοσμητικά σχέδια αναπλάθονται από πλουμιά αραμπάδων, γραφικά σύμβολα του εσωτερικού διάκοσμου παραδοσιακών πύργων, όπως το γνωστό της Βαρελτζίδαινας, από πόρτες, κασέλες, και από εικόνες του Θεόφιλου (γοργόνες), υφαντά και παλιές συνθέσεις κεραμιστών. Η γνωστή μαργαρίτα, το διακοσμητικό μοτίβο όλων των κεραμοποιιών πήρε απ’ αυτόν μια καινούρια διάσταση και πλουτίστηκε.

Πηγή : Σοφοκλή Κουτρή «ΚΕΡΑΜΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΤΗΣ ΛΕΣΒΟΥ», εκδόσεις ΙΝΔΙΚΤΟΣ, Αθήνα 1999



Αλογάκι
Αλογάκι
Αμφορέας
Βάζα Νίκου Κουρτζή
Βασιλική Κουρτζή-Τζίνη και Αγγελική Κουρτζή-Πανταζή
επί το έργον 
Δίπλωμα ευρεσιτεχνίας
Δίωτο κανάτι με βασιλικό θυρεό
Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης 1933
Ελένη Κουρτζή και Αγγελική Πανταζή
Ευστρατία Κουρτζή-Παραμυθέλλη, Χριστόφας Παραμυθέλλης
Ζωόμορφη κανάτα 
Η Αγγελική Κουρτζή-Πανταζή αριστερά
Η βρακούσα διακοσμεί κουμάρια με ασβέστη
Ηλίας (πίσω) και Νίκος Κουρτζής
Κανάτα
Κανάτι (Νίκου Κουρτζή)
Κανάτια (ραμφόσχημο, κουκουβάγια, πτηνόμορφο)
Καπακωτό
Κεραμικά του Νίκου Κουρτζή στο
Λαογραφικό Μουσείο του Αναγνωστηρίου Αγιάσου
Κι άλλη έκθεση των Κουρτζήδων
Κουμάρι
Κουμάρι
Κρυολόγος
Κυνηγός
Μαθητεία
Μαύρο βάζο
Μαύρο βάζο
Μικρά μαύρα βάζα
Ο Νίκος Κουρτζής κρατά το ταμείο του συναφιού των
τσουκαλάδων της Αγιάσου 
Ο Νικόλας Κουρτζής στον τρόχο
Ο Χαράλαμπος Πανταζής ζωγραφίζει θεατρικά
σκηνικά για το Αναγνωστήριο Αγιάσου
Οικογένεια Νικολάου Κουρτζή
(1899 ή 1900)
Παναγιώτης Τζίνης
Πιάτο με γείσο
Πλειάδα μικρών και μεγάλων καλλιτεχνών
Στο φούρνο
Στρατής Ασημένιος
Στρατής Λιάκατος, Γιάννης Ποδαράς, Στρατής Χατζηεμμανουήλ
και Νίκος Κουρτζής στον επιτάφιο
Τουμπελέκι
Τσολιάς
Φαγιέντσες
Φουφού (αρχ. πύραυνος), σκεύος για τη μαγειρική
Χαράλαμπος Πανταζής
Χαράλαμπος Πανταζής
Χριστόφας Παραμυθέλλης
επιμέλεια κειμένου - φωτογραφικό αρχείο κύριος Παναγιώτης Κουτσκουδής
read more "Η Αγιασώτικη κεραμική (αφιέρωμα στην οικογένεια Κουρτζήδων)"

Ένα βίντεο από το χωριό μας